Grubiorzy już nie jest tak wiela na Śląsku jak downi, ale w dalszym ciągu to właśnie gornicy są symbolem i chlubą tej ziemi.
Jak to było downi?
Czwartego grudnia na Śląsku szumnie łobchodzimy świynto grubiorzy, czyli Barborka, która to przypada na Świynty Barbary, patronki ciężkiej roboty. W tradycji bergmonow, czyli górników Barborka zaczyna się jak klara wylezie, to je wcas rano. Kiedyś głośno słychać było jak gro górnicza orkiestra zwana bergkapela. Wszyscy muzykanci strojnie łoblyceni na gowach mieli nasadzona mycka – czako z cerwonym pióropuszem, co jest znakiem rozpoznawczym tych co grajom w bergkapeli.
Bergkapela dumnie defiladowała pod oknami familoków, budząc familie gornikow.
Kto obchodzi Barbórkę?
Jak można się domyśleć Barbórkę obchodzą nie tylko grubiorze i kobiyty o imieniu Barbara. Fajrować mo prawo cołki familia, bo to zaszczyt mieć w rodzinie gornika.
Warto wspomnieć, że Barbórka jest świętem obchodzonym przez górników i pracowników kopalni, ale również geologów oraz osoby, których praca wiąże się z wydobyciem i eksploatacją paliw kopalnych.
Skąd się wzięły pióra na czako?
Pióra na czako gornika nie jest jedynie ozdobą. Pióra na czapce dawniej miały praktyczne znaczenie. Korzystał z nich strzałowy, którego zadaniem było wywiercenie otworów w jakich umieszczano materiały wybuchowe. Owe pióra służyły rzekomo do wyczyszczenia stworzonych dziur i przygotowania otworu strzałowego.
Co oznacza kolor pioropusza?
Pioropusz jest wyznacznikiem górniczej hierarchii. Jeśli na gowie jest czapka z bioło-cerwonymi piórami oznacza to, że mamy do czynienia z dyrygentem, czyli po naszymu kapelmajstrem. Corny pioropusz mają śleper i hajer, a ci z nadzoru (inżynierowie, technicy), czyli sztajgry biołe, zielone natomiast najważniejsi rangą dyrektory.
Wysztiglowani grubiorze
Oprócz czako, na którym widnieje kupla – godło gornikow, czyli pyrlik i żelosko, na strojne łoblycynie składa się jupa kero mo wiele metalowych knefli przyszytych z przodku. Nie wszystkie guziki służą jednak do zapinania – knefle są też naszyte dla ozdoby na aksamitnych patkach. Jupa mo jeszcze kołnierz ze zdobnym złotym haftem. Pod spodkiem jupy kożdy mo bioło koszulę i szlips, taki specjalny krawat, a do kompletu biołe handszuły. Poza kurtką górniczą bergmony mają sztofowe galoty i wyglancowane buty.
*Zdjęcia i grafika zamieszczone we wpisie pochodzą za stron:
