W Katowicach przy ulicy św. Jana 24 mieści się budynek kina, który prawdopodobnie był pierwszym na terenie Górnego Śląska obiektem wzniesionym specjalnie na potrzebę projekcji filmów na wielkim ekranie. Jeśli ktoś pragnął choć na chwilę oderwać się od szarej rzeczywistości i zetknąć z przedwojenną sztuką filmową przybywał właśnie tutaj do Kina „Rialto”.
ZAPISANE NA KARTACH HISTORII KINA RIALTO
Od chwili powstania pierwszych filmów minęło sporo czasu. W porównaniu do dzisiejszego kina, początkowo emitowane ekranizacje przedstawiały bardzo proste treści, jakie dla dzisiejszego widza byłyby zwyczajnie banalne i nieciekawe. Wynikało to z przyczyn technologicznych i faktu, iż w sposób nieśmiały podejmowano próby przeniesienia sztuki na wielki ekran. Wystarczyło to jednak, by ludzie zasmakowali sztuki filmowej i byli złaknieni rozrywki, jaką dostarczały im seanse.
Film jako środek artystycznego wyrazu zyskiwał więc na popularności, stąd też na terenie Górnego Śląska postanowiono wznieść budynek, w którym stworzono specjalne sale, gdzie odbywały się budzące wiele emocji projekcje. I tak Kino „Rialto” rozpoczęło swoją działalność w 1913 roku.
Niegdyś zamiast słowa „kino” używano określenia „teatr świetlny”, natomiast „film” to nic innego jak „świetlny obraz”.
O TEJ INWESTYCJI PISANO NA ŁAMACH „GÓRNOŚLĄZAKA”
Należy nadmienić, że w momencie, gdy Martin Tichauer oficjalnie zarejestrował swoją spółkę kinematograficzną w okolicy były już miejsca, w których wyświetlano filmy. W tamtych czasach były to jednak prymitywne emisje, odbywające się w sposób kameralny w obiektach przeznaczonych również innym celom. Budynek należący do Martina Tichauera i Bertholda Kochmanna został wzniesiony specjalnie w celu stworzenia w nim kina. Stąd też można śmiało powiedzieć, że na terenie Katowic właściciele gmachu kina byli prekursorami w tej dziedzinie. Wieści o nowopowstałym kinie szybko rozeszły się po mieście, głównie za sprawą gazety „Górnoślązak”, w jakiej 17 stycznia 1913 roku pojawiła się pierwsza prasowa wzmianka o kinie, które w ten czas istniało pod nazwą „Kammerlichtspiele”. Mieszkańcy Katowic i okolic przybywali do kina, znajdującego się na rogu ulic Johannesstrasse i Holteistrasse, by stać się uczestnikiem kulturalnego wydarzenia, jakim w tamtym okresie była projekcja filmu. W Kammerlichtspiele odbywały się premiery, które później można było zobaczyć także w innych, mniejszych kinach, np. w kinie „Palast”, będącego częścią rozrastającej się spółki Tichauer & Kochmann. Stąd też emisja filmu w dawnym Kammerlichtspiele urastała do rangi prawdziwego wydarzenia.
IMPONUJĄCY OBIEKT KINA
Kino „Rialto” zwane początkowo jako „Kammerlichtspiele”na tle innych punktów, w których można było zobaczyć „świetlne obrazy” było dużym gmachem. Pierwotnie sala kinowa mieściła osiemset osób i zawierała podium, na którym z powodzeniem mogła wystąpić dwudziestoosobowa orkiestra. Udając się na piętro widz mógł zapalić cygaro bądź papierosa w palarni lub zawitać do znajdującej się tutaj winiarni i piwiarni. Wstępując do „Kammerlichtspiele” można było zajrzeć do restauracji, która również znajdowała się na piętrze gmachu kina. W dobie tamtych czasów kino zachwycało swoją wyjątkową fasadą, jak również wnętrzem i imponującą orkiestrą.
REWOLUCJA DŹWIĘKOWA I MODERNIZACJA OBIEKTU KINA
W czasie, gdy powstało Kino „Kammerlichtspiele” wyświetlane filmy były filmami niemymi, które charakteryzowały się prostotą przekazu. Za sprawą wyrazistej gry aktorskiej opartej na gestach i mimice twarzy budziły one emocje u widza, który śledził fabułę w oparciu o odczucia, jakie wywoływały kreowane sceny. Zdarzało się, iż projekcje filmowe wzbogacone były w napisy, które wyjaśniały widzowi to, czego nie był w stanie oddać aktor, dla którego jedynym środkiem przekazu i nośnikiem emocji był ruch i gest. W momencie, gdy do obrazu dołączono dźwięk, sztuka filmowa zyskała nowy wymiar i trafiała do większej grupy odbiorców. By umożliwić widzom uczestnictwo w seansie z dźwiękiem budynek Kina „Kammerlichtspiele” musiał przejść modernizację.
Takowe kroki zostały podjęte również dlatego, że zauważono, iż wraz z upływem czasu kino zyskało na popularności. Podążając z duchem czasu, postanowiono rozbudować salę projekcyjną. Dzięki przeprowadzonym pracom remontowym, zwiększono ilość miejsc w sali kinowej. Od teraz mogła ona pomieścić 1050 widzów, a obiekt wyposażony został w nowoczesną jak na tamte czasy aparaturę dźwiękową.
Nie da się ukryć, że modernizację obiektu kina wymusił fakt, iż film niemy tracił na znaczeniu. W 1922 roku opatentowano bowiem metodę, jaka umożliwiała zapis dźwięku na taśmie filmowej.
Udźwiękowienie kina napędziło rozwój sztuki kinematograficznej i pozwoliło na pełnowymiarową grę aktorską. Wcielający się w role aktor władał już nie tylko gestem, ale również i głosem. Teraz widz mógł w trakcie seansu rozkoszować się wizją i fonią jednocześnie, a kino dostarczało zupełnie innych wrażeń. Dźwięk dodatkowo działał na wyobraźnię i potęgował emocje odczuwane w trakcie projekcji. W ten oto sposób obraz i dźwięk sprawiły, iż film miał znacznie większą siłę przekazu.
PIERWSZY TAKI SEANS W KATOWICACH
Bardzo głośnym wydarzeniem w życiu kulturalnym Katowic była projekcja amerykańskiego filmu dźwiękowego, pt.: „Śpiewający błazen”, która miała miejsce właśnie w Kinie Rialto. Przypuszcza się, iż była to pierwsza na Śląsku projekcja filmu dźwiękowego. Kolejnym wydarzeniem tej skali była premiera kinowa “Rancho Texas” Wadima Berestowskiego. Ten film był z kolei pierwszym polskim westernem. Premiera ta uświetniła ponowne otwarcie Kina „Rialto”, jakie w latach pięćdziesiątych przechodziło kolejną przebudowę.
TO SAMO MIEJSCE, LECZ INNA NAZWA
Od momentu otwarcia „teatru świetlnego” w 1913 roku, nazwa kina zmieniała się kilkakrotnie. Pierwotna nazwa „Kammerlichtspiele” została usunięta zapewne za sprawą głośnej kampanii, która nawoływała do zmiany niemieckojęzycznych nazw i wycofania języka niemieckiego z życia publicznego. Tym sposobem kino zmieniło nazwę na „Rialto”, a płaskorzeźba, na której widniała dawna nazwa kina została usunięta.
Można rzec, iż w późniejszym okresie nad Katowicami rozbłysło filmowe „Słońce”, gdyż kino w 1938 roku zmieniło swoją nazwę właśnie na taką. Istnieją wzmianki o tym, że o kolejnej zmianie nazwy zdecydowali ówcześni dzierżawcy kina, którzy pragnęli uciec przed Urzędem Skarbowym. Nowa nazwa nie widniała zbyt długo na budynku, ponieważ już w 1939 roku dokonano kolejnej zmiany i tym razem kino nosiło nazwę: “UFA – Theater Rialto”. Do pierwotnej nazwy „Rialto” wrócono dopiero po ustaniu II wojny światowej w roku 1945, kiedy to kino wznowiło swoją działalność.
Kino „Rialto” ze względu na poszerzone spektrum działania przeistoczyło się w Kinoteatr „Rialto”, w którym aktualnie organizowanych jest wiele interesujących wydarzeń związanych nie tylko z kinematografią, ale również z szeroko pojętą sztuką.
DAWNE I OBECNE RIALTO
Dawniej działalność kina Rialto nie ograniczała się jedynie do emisji na terenie budynku. Projekcje filmów odbywały się również w plenerze. Odbywały się one na terenie, znajdującym się między teatrem a siecią kolejową.
W okresie powojennym Kino „Rialto” emitowało filmy według określonego repertuaru. Odbywały się także imprezy filmowe, konferencje i Przeglądy Filmów Radzieckich.
Mieszkańcy Katowic chętnie odwiedzali kino i do dziś dnia darzą go ogromnym sentymentem, choć trzeba otwarcie przyznać, że zdecydowanie większą widownią cieszą się multipleksy i kina komercyjne, które zalały rodzimy rynek. Dlatego też Kino „Rialto” musiało stawić czoła wyzwaniu jakim było dostosowanie swojej oferty do potrzeb nowoczesnego widza. W konsekwencji przekształcono kino w kinoteatr, który działa od września 2005 roku. Z jednej strony zmiana rynku kinowego przyczyniła się do zmniejszenia liczny widzów, jednakże konieczność ponownej modernizacji sprawiła, iż na przestrzeni kolejnych lat „Rialto” rozwinęło skrzydła i organizowało przeglądy filmowe poświęcone najznamienitszym twórcom światowej kinematografii, do których możemy zaliczyć: Pedro Almodovara, Luisa Buñuela, Toma Tykwera, Davida Lyncha, Wong Kar-Waia, Emira Kusturicy a nawet Federico Felliniego.
Od 2006 roku Kino „Rialto” przynależy do Sieci Kin Studyjnych , natomiast od roku 2013, może szczycić się wcieleniem do prawdziwie elitarnej sieci kin Europa Cinemas.
Obecnie w ramach swojego działania Kinoteatr „Rialto” organizuje różne tematyczne festiwale filmowe i imprezy o charakterze cyklicznym, wśród których możemy wymienić: Festiwal Kultury Ekologicznej”, Katowicki Desant Fotograficzny oraz Przegląd Filmów Górskich.
Kinoteatr „Rialto” wyszło naprzeciw Seniorom, zakładając Filmowy Klub Seniora, w ramach działania którego zapisani do niego członkowie mogą korzystać z seansów dedykowanych osobom starszym. Seniorzy raz w miesiącu udają na seans, za który zapłacą mniej.
Również otworzona scena kabaretowa może się poszczycić plejadą występujących na niej gwiazd.
Tym sposobem zmodernizowane centrum kulturalno-rozrywkowe, jakim jest Kinoteatr Rialto prezentuje szeroką gamę form rozrywki, wśród których każdy może znaleźć coś dla siebie.
*Stara fotografia zamieszczona we wpisie pochodzi ze stron:
Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=921584
